Na jakiej głębokości zakopuje się rury do nawadniania i zraszacze ogrodowe?

Głębokość ułożenia rur i montażu zraszaczy to jeden z tych parametrów instalacji nawadniania które łatwo zbagatelizować na etapie planowania – i które potem przez lata dają się we znaki. Za płytko ułożone rury są przekopywane przy pieleniu, unoszone przez mróz i uszkadzane przez kosiarkę. Za głęboko zamontowane zraszacze nie wysuwają się prawidłowo lub wymagają dłuższych trzonów generujących dodatkowe koszty. Ten artykuł podaje konkretne głębokości dla każdego elementu instalacji i wyjaśnia dlaczego właśnie takie.

1. Głębokość ułożenia rury głównej

Rura główna biegnie od zaworu odcinającego przy budynku lub studni do studzienek zaworowych z elektrozaworami. Jest stale pod ciśnieniem przez cały sezon nawadniania – woda przepływa przez nią przy każdym uruchomieniu dowolnej sekcji.

Zalecana głębokość: 35–40 cm

To głębiej niż rury sekcji z kilku powodów. Rura główna jest najważniejszym elementem instalacji – uszkodzenie jej zatrzymuje działanie całego systemu. Głębsze ułożenie chroni ją przed:

• przypadkowym przekopaniem podczas głębszych prac ziemnych przy rabatach i grządkach
• uszkodzeniem przez korzenie drzew i krzewów które z czasem rosną w głąb
• przemarzaniem – choć rury PE są elastyczne i nie pękają przy zamarzaniu, stałe ekspansje i kontrakcje mrozu mogą z czasem luzować połączenia na złączkach

W miejscach gdzie nad rurą główną planowane są intensywne prace ziemne – np. głębsze przekopywanie grządek warzywnych – zwiększ głębokość do 45–50 cm.

2. Głębokość ułożenia rur sekcji nawadniania

Rury sekcji biegną od elektrozaworów w studzienkach do poszczególnych zraszaczy i punktów nawadniania w danej strefie. Są pod ciśnieniem tylko podczas pracy danej sekcji.

Zalecana głębokość: 20–25 cm

Taka głębokość wystarczy żeby zapewnić ochronę przed typowymi pracami ogrodniczymi. Motyczka, ręczne pielenie i płytkie spulchnianie gleby nie sięgają głębiej niż 10–15 cm. Szpadel przy sadzeniu roślin sięga do 20–25 cm – stąd zalecenie żeby rury sekcji leżały na dolnej granicy tego zakresu.

W strefach trawnika gdzie prace ziemne ograniczają się wyłącznie do koszenia, głębokość 15–20 cm jest wystarczająca. W strefach z rabatami i grządkami trzymaj się 25 cm jako minimum.

Krótkie odgałęzienia do zraszaczy

Krótki pionowy odcinek rury łączący poziomą linię sekcji ze zraszaczem (tzw. trzon zraszacza) biegnie pod kątem od głębokości ułożenia rury do poziomu montażu zraszacza. Ten odcinek nie wymaga specjalnej głębokości – liczy się właściwy poziom zamontowania samego zraszacza opisany w kolejnych rozdziałach.

3. Głębokość montażu zraszaczy statycznych

Zraszacze statyczne to pop-upy – chowają się w ziemi i wysuwają korpus tylko podczas pracy. Prawidłowy poziom montażu decyduje o tym czy zraszacz wysunie się bez przeszkód i czy kosiarka go nie uszkodzi.

Górna krawędź pokrywy zraszacza: na poziomie gruntu lub 0,5–1 cm poniżej

To najważniejsza zasada montażu zraszaczy statycznych. Pokrywa zraszacza powinna być idealnie równa z poziomem trawnika lub maksymalnie 1 centymetr poniżej – nie wyżej, nie niżej o więcej niż centymetr.

Co się dzieje gdy zraszacz jest zamontowany za wysoko?

Pokrywa wystająca powyżej poziomu trawnika jest regularnie uderzana przez kosiarkę. Nawet kosiarka robotyczna Segway Navimow – choć nie powinna najeżdżać na zraszacze dzięki czujnikom – może zetknąć się z wystającą pokrywą przy błędach konfiguracji mapy. Tradycyjna kosiarka uderzy w nią za każdym koszeniem, uszkadzając pokrywę i z czasem wykrzywiając cały korpus.

Co się dzieje gdy zraszacz jest zamontowany za nisko?

Pokrywa zamontowana 2–3 cm poniżej gruntu jest zasypywana ziemią i porośnięta trawą. Po kilku tygodniach zraszacz może nie być w stanie się wysunąć przez warstwę korzeni trawy i ubitej ziemi. Nawet jeśli się wysunie, trawa przy krawędzi pokrywy będzie zacieniać i zakłócać strumień wody.

Jak ustawić właściwy poziom podczas montażu?

Wykop dołek pod zraszacz. Podłącz nypel do korpusu zraszacza i tymczasowo wstaw go w dołek bez przykręcania do rury. Połóż łatę lub zwykłą deskę przez zraszacz – dolna powierzchnia deski to poziom trawnika. Dopasuj wysokość zraszacza podnosząc lub opuszczając go tak żeby górna krawędź pokrywy lekko dotykała dolnej powierzchni deski. Teraz możesz przykręcić nypel do rury.

Pamiętaj że trawa wyrasta ponad ziemię – po ukorzebieniu i rozroście poziom trawnika wzrośnie o kilka milimetrów. Dlatego montaż 0,5 cm poniżej aktualnego poziomu gruntu jest właściwy dla nowego trawnika.

Wysuw korpusu a głębokość wykopania

Zraszacze statyczne dostępne są w wersjach z różną długością wysuwu – 2, 4, 6 i 12 cali (odpowiednio ok. 5, 10, 15 i 30 cm wysuwu). Wysuw to długość korpusu który wysuwa się z ziemi podczas pracy, a nie głębokość zakopania.

Dla typowego trawnika w Polsce wystarczy wysuw 4 cale (10 cm). Wysuw 2 cale stosuje się przy bardzo niskiej trawie lub przy nasadzeniach przy poziomie gruntu. Wysuw 6 i 12 cali stosuje się gdy zraszacz musi wystrzelić ponad byliny, krzewy lub żywopłot żeby dotrzeć do całej strefy nawadniania.

Głębokość wykopania dołka pod zraszacz musi uwzględniać długość całego korpusu – zarówno część która się wysuwa jak i część która pozostaje w ziemi.

4. Głębokość montażu rotorów obrotowych

Rotory montuje się identycznie jak zraszacze statyczne pod względem poziomu pokrywy – górna krawędź powinna być na poziomie gruntu lub 0,5–1 cm poniżej.

Górna krawędź pokrywy rotora: na poziomie gruntu lub 0,5–1 cm poniżej

Rotory są zazwyczaj większe i cięższe niż zraszacze statyczne. Ich korpus jest dłuższy – typowy rotor ma korpus 10–12 cm który pozostaje w ziemi plus wysuw 7–10 cm. Wykopany dołek musi być odpowiednio głęboki żeby pomieścić cały korpus przy właściwym poziomie pokrywy.

Przy montażu rotorów na trawnikach koszonych robotem koszącym zwróć szczególną uwagę na oznaczenie rotorów jako stref wykluczonych lub wirtualnych barier w aplikacji – rotor z głowicą na poziomie gruntu nie powinien stanowić przeszkody dla robota, ale pewność daje prawidłowe oznaczenie na mapie.

5. Głębokość ułożenia linii kroplującej

Linia kroplująca może być ułożona na dwa sposoby – na powierzchni lub pod ziemią – i każdy ma swoje zalecenia głębokości.

Linia kroplująca na powierzchni

Najprostsze rozwiązanie stosowane przy rabatach, grządkach i krzewach. Linia leży bezpośrednio na powierzchni gleby lub jest przykryta korą, keramzytem lub agrowłókniną. Głębokość ułożenia wynosi 0 cm – linia jest na wierzchu.

Zalety: łatwy dostęp do konserwacji i wymiany, możliwość przestawienia w razie zmiany nasadzeń. Wady: linia jest narażona na uszkodzenia mechaniczne i promieniowanie UV jeśli nie jest przykryta.

Linia kroplująca zakopana płytko

W strefach trawnika lub przy nasadzeniach gdzie wygląd estetyczny jest ważny linię kroplującą zakopuje się na głębokości 5–10 cm. Na tej głębokości jest chroniona przed uszkodzeniami mechanicznymi przy powierzchniowych